Article header background
Terug naar overzicht

Jan van Hooydonk

image

'Struikelsteen' voor lekendominicanes Lisamaria Meirowsky

“Vandaag krijgen cijfers een naam en anonieme personen een gezicht. De ‘struikelstenen’ die we voor deze vijf mensen plaatsen, houden ons een spiegel voor. Herdenken gaat niet alleen over het verleden, maar leert ons ook lessen voor de toekomst.” Woorden van de Tilburgse burgemeester Fleur Gräper-van Koolwijk, maandag 29 juni, tijdens de plaatsing van ‘struikelstenen’ voor vijf Joodse slachtoffers van de nazi’s, op het terrein van het voormalige trappistinnenklooster Koningsoord in Berkel-Enschot. Onder hen de Duitse arts dr. Lisamaria Meirowsky (1904), afkomstig uit een niet-praktiserende Joodse familie, in 1933 rooms-katholiek geworden en sinds 1935 lekendominicanes.

image

Protest en wraak

Lisamaria Meirowsky, die in 1938 als vluchteling in Utrecht belandde, verblijft sinds het najaar 1940 in abdij Koningsoord. Eind juli 1942 laten de Nederlandse bisschoppen tijdens de Mis een brief voorlezen waarin zij protest aantekenen tegen de vervolging van de Joden door de Duitse bezetter. Op zondag 2 augustus worden bij wijze van wraak honderden katholieken van Joodse komaf door de bezetter opgepakt. Dat lot treft ook de zussen Lina en Dora Löb, beiden trappistin, en hun huisgenote Lisamaria Meirowsky. Via kamp Amersfoort en Westerbork worden zij op transport gesteld naar Auschwitz, waar zij kort na aankomst zullen worden vermoord. “Gearresteerd om hun katholiek-zijn, vermoord om hun Jood zijn”, zo duidt Arnoud-Jan Bijsterveld van de Werkgroep Struikelstenen Tilburg de historische context.

Lisamaria Meirowsky


“Ik beschouw het als een genade en een uitverkiezing onder deze omstandigheden weg te moeten.”

Met moed, vertrouwen en vreugde

Lekendominicaan Dorry de Beijer schetst tijdens de herdenking in Berkel-Enschot het levensverhaal van haar medezuster Lisamaria Meirowsky (zie ook www.dominicanen.org/nl/collecties/kopstukken-artikelen/lisamaria-meirowsky). Zij citeert uit de brief die Lisamaria, op 6 augustus, de dag voor haar transport, schrijft aan de dominicaan Mattias Frehe, haar geestelijk raadsman in Utrecht.

”Ik weet, goede Pater, dat u in alles en met ons allen meeleeft. (…) Juist daarom wil ik u een laatste groet zenden en zeggen dat ik vol vertrouwen ben en geheel overgegeven aan Gods H. Wil. Meer nog: ik beschouw het als een genade en een uitverkiezing onder deze omstandigheden weg te moeten. (...) Ik ga met moed, vertrouwen en vreugde - zo ook de zusters die met mij zijn - wij mogen getuigenis afleggen voor Jezus en met onze bisschoppen voor de Waarheid. (...) Voor het geval ik het niet overleef, wilt u wel de goedheid hebben mijn geliefde ouders en broers te schrijven en te zeggen dat het offer van mijn leven voor hen was.”

Naast ‘struikelstenen’ voor Lisamaria Meirowsky, Lina en Dora Löb werden op 29 juni ook ‘struikelstenen’ gelegd voor trappistin Wies Löb en broer Hans Löb, die eveneens de oorlog niet overleefden. Eerder al werden in Berkel-Enschot ‘struikelstenen’ gelegd bij de trappistenabdij Koningshoeven ter herinnering aan drie monniken uit die abdij, Ernst, George en Rob Löb, broers van Lina, Dora, Wies en Hans.

Vertegenwoordigers van de abdijen Koningsoord (nu in Oosterbeek) en Koningshoeven en van de Dominicaanse Lekengemeenschap Nederland waren getuige van de plaatsing van de ‘struikelstenen’ in Berkel-Enschot.

image

Lisamaria Meirowsky.

Het idee van de ‘Stolpersteine’ komt van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig. Sinds 2000 zijn in Europa al meer dan 116.000 ‘struikelstenen’ geplaatst op plekken waar slachtoffers van het naziregime geleefd hebben.

Een klein messing plaatje in de stoep houdt hun gedachtenis levend. De ‘struikelstenen’ zijn zowel een eerbewijs aan wie vermoord werden om wie zij waren als een les voor de overlevenden van nu.

image

Lekendominicaan Dorry de Beijer.

image
image

Links de struikelsteen. Rechts Fleur Gräper-van Koolwijk, burgemeester van Tilburg.