Article header background
Terug naar overzicht
Jan van Hooydonk
image

Eerste zondag van de advent

“Kijk uit je ogen! Blijf wakker! Blijf waakzaam”, dat is de oproep die weerklinkt op deze eerste dag van het nieuwe kerkelijke jaar, de eerste zondag van de advent. “Kijk uit je ogen! Blijf wakker! Blijf waakzaam”, deze oproep vormt het dragende refrein van het dertiende hoofdstuk van het Markusevangelie. We horen daarvan vandaag het slot.

image

© iStock

In dit hoofdstuk spreekt Jezus over de komst van de Mensenzoon. Aan die komst zal, zo laat de evangelist Jezus zeggen, een tijdperk van grote verschrikkingen voorafgaan: een tijdperk van oorlogen, vervolging, verdrukking. Een tijdperk vol van valse profeten en vol van kosmische rampen. Een tijdperk van ontheiliging van alles wat onder mensen heilig is, van ontwaarding van alles wat tot dan toe van waarde was. Een tijdperk ook van gruwelijk verraad en van verwoesting van de meest intieme banden: “De ene broer zal de andere aan de dood uitleveren, en een vader zijn kind, en kinderen zullen tegen hun ouders in verzet komen en hen ter dood brengen”, zo zegt Jezus in de passage die aan de lezing van vandaag voorafgaat.

Jezus spreekt over wat wel genoemd wordt ‘het einde der tijden’, maar vergis je niet: dat einde der tijden is voor de eerste christengemeente waarin het evangelie ontstaat, niet ver weg. Het is voor hen een alledaagse realiteit. De eerste christenen verkeren in een shock: de machtige tempel in Jeruzalem, centrum van het joodse leven en geloven, is in hun tijd door de vijand, de Romeinen, met de grond gelijkgemaakt. De eerste christenen leven intussen in de verdrukking, ze worden opgejaagd en vervolgd. Families worden uiteengereten. Er vallen slachtoffers onder hen. Sommigen sterven als martelaren. Deze ervaringen vormen de achtergrond waartegen Markus 13 verstaan moet worden.

Het evangelie spreekt niet abstract, maar concreet. Het spreekt niet over straks, maar over nu. Dat gold voor de eerste christenen, dat geldt ook voor ons, die bijna tweeduizend jaar later deze tekst horen.

Ook voor ons, mensen van de 21ste eeuw, is het einde der tijden namelijk niet straks, maar nu. Oorlogen, terreur tegen onschuldigen, ze zijn in grote delen van de wereld een feit. De gevolgen daarvan ervaren we tot in onze straten. Ecologische rampen voltrekken zich, elke dag meer en meer. Valse profeten beheersen onze politiek en de sociale media.

Nadenkend over de lezing van vandaag en onze huidige situatie komt er een bekend adventslied in me op:

Hoever is de nacht, hoever, hoever
wachter, hoever is de nacht, de nacht?
De morgen komt, zegt de wachter,
maar nog is het nacht.

image

© Pixabay


‘Hoever is de nacht?’

Dat is de vraag die onze huidige tijd bij menigeen – in ieder geval bij mij – oproept. Hoe lang gaan de verschrikkingen nog voortduren? Hoeveel slachtoffers moeten er nog vallen eer het vrede is? ‘Nóg is het nacht’, luidt het moedeloos makende antwoord van het lied, ‘nóg is het nacht’. Maar let op, dat is niet het enige wat over onze situatie gezegd kan worden! Tussen alle aankondigingen van de nacht heeft de lieddichter Huub Oosterhuis immers ook dat andere zinnetje geweven: “De morgen komt.” De nacht, hoe duister ook, heeft dus niet het laatste woord. Het laatste woord is aan de morgen, zegt dit lied. Daaraan mogen we ons vasthouden: Het licht zal de duisternis overwinnen.

Ook het evangelie spreekt over de morgen die komt: de sterren zullen van de hemel vallen, maar één ster komt ons in die diepe nacht ter ore, een nieuwe ster, de Morgenster. Markus zegt het zó: ‘Dan zal men de Mensenzoon op wolken zien komen, met veel macht en heerlijkheid.” ‘Mensenzoon’, dat is de naam, de titel, voor Jezus, de zoon van God, die geleden heeft en verworpen is, maar juist daarom ook zal zegevieren en oordelen. Deze Mensenzoon, Jezus zelf dus, zal zijn uitverkorenen verzamelen. Die uitverkorenen zijn alle mensen die met Jezus, en net als Jezus, de weg van dienstbaarheid en liefde gaan.

“Kijk uit, wees waakzaam. Want je weet niet wanneer het moment daar is”, zo klinkt het vandaag. Het is een oproep om wakker te blijven. Of, indien we al in slaap gesukkeld zijn, om alsnog wakker te wórden. We weten niet wanneer het moment daar is dat de heer des huizes – de Mensenzoon dus – komt, maar we weten wél dát Hij komt. En u en ik weten maar al te goed: dat zal een moment van beslissende keuzes zijn.

Advent is een tijd van wachten. Geen passief afwachten wat je overkomt, niet onverschillig je tijd uitzitten, maar waakzaam zijn, op wacht staan, alert zijn, speuren naar sporen van hoop, sporen van verzet tegen onrecht, sporen van menselijkheid. En dan je daarbij aansluiten, op jouw plek, met wat voor jou mogelijk is.

Advent is: dat wij niet willen of kunnen wennen aan het idee dat de nacht eindeloos is. Wakker blijven in het duister, wakker zijn als de morgen aanbreekt, dan het licht begroeten, ons gereed maken voor de geboorte van de Nieuwe Mens en dan ook zelf nieuwe mensen worden die gaan in zijn voetspoor.

Advent is een tijd van hoop en vertrouwen. Vertrouwen dat het goed komt met onszelf en onze wereld. Zoals we hoorden in de eerste lezing bij monde van de profeet Jesaja: “Geen oor heeft het vernomen, en geen oog heeft een god buiten U gezien, die zo optreedt voor de mensen die op Hem vertrouwen.”

‘Ondanks alles’ komt het goed met onszelf en onze wereld. God zij dank!

image

© Pixabay